W hołdzie Żołnierzom Niezłomnym
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych i rocznica powstania AK
Lublin, 14 lutego 2026 r.
W sobotę 14 lutego 2026 roku, w kościele garnizonowym pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Lublinie, o godzinie 10.30 odprawiona została uroczysta Msza święta w intencji żołnierzy Armii Krajowej. Nabożeństwo wpisało się w obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych oraz 84. rocznicy powołania Armii Krajowej – największej konspiracyjnej organizacji wojskowej w historii Polski i okupowanej Europy.
Kościół garnizonowy, od wieków związany z żołnierską służbą i patriotyczną tradycją Lublina, stał się tego dnia miejscem szczególnego spotkania żywych z pamięcią poległych. Świątynia wypełniła się kombatantami, harcerzami, żołnierzami Wojska Polskiego oraz mieszkańcami miasta, którzy przybyli, by oddać hołd tym, którzy wybrali wolność ponad życie. Na ołtarzu złożono biało-czerwone wieńce, a ściany kościoła zdobiły proporce z symbolem Kotwicy – znaku Polski Walczącej.
Znamienici uczestnicy uroczystości
Uroczystość zgromadziła przedstawicieli najwyższych władz państwowych, samorządowych, wojskowych i społecznych. Obecność tak licznych i znamienitych gości była wymownym świadectwem, że pamięć o Żołnierzach Wyklętych żyje w sercach kolejnych pokoleń i pozostaje sprawą całego narodu.
Władze państwowe i samorządowe
Władzę państwową na tej ziemi reprezentował Dyrektor Generalny Urzędu Wojewódzkiego Jarosław Szymczyk. Sejmik Województwa Lubelskiego reprezentował jego Przewodniczący, prof. Mieczysław Ryba. W imieniu Prezydenta Miasta Lublina obecny był Główny Specjalista ds. Organizacyjnych w Kancelarii Miasta Lublina Zdzisław Niedbała. W uroczystości uczestniczyła również Młodzieżowa Rada Miasta Lublina, której obecność nadała obchodom wyraz szczególnej ciągłości – przekazywania pamięci w ręce tych, którzy będą ją nieść w przyszłość.
Instytut Pamięci Narodowej
Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali prof. Jacek Romanek, Naczelnik lubelskiego Oddziału IPN. Ich obecność podkreśliła, że obowiązek dokumentowania i upowszechniania historii Armii Krajowej jest misją trwałą i nieustającą.
Wojsko Polskie i służby mundurowe
Licznie przybyli przedstawiciele Wojska Polskiego: dowódcy jednostek wojskowych, komendanci, oficerowie, podoficerowie, żołnierze oraz pracownicy Resortu Obrony Narodowej – spadkobiercy tradycji tych, którzy przed nimi nosili polski mundur, nierzadko ukryty pod cywilnym płaszczem. Towarzyszyły im bratnie służby mundurowe: funkcjonariusze Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Policji, Służby Skarbowo-Celnej oraz Straży Miejskiej w Lublinie.
Związki zawodowe, kombatanci i organizacje społeczne
Środowisko związkowe reprezentował Przewodniczący NSZZ „Solidarnosć” Regionu Środkowo-Wschodniego Marek Wątorski – nawiązując tym samym do historycznej nici łączącej Armię Krajową z późniejszymi ruchami walki o wolność i prawa pracownicze. Wśród uczestników znaleźli się kombatanci, poczty sztandarowe oraz reprezentanci licznych organizacji patriotycznych i społecznych: Związku Piłsudczyków, Bractwa Kurkowego, Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ, Związku Żołnierzy Wojska Polskiego Oddział Lublin oraz Związku Inwalidów Oddział Lublin. Całości oprawy muzycznej dopełniła Orkiestra Wojskowa z Lublina.
Harcerze i młodzież szkolna
Szczególne miejsce wśród zebranych zajmowali harcerze i uczniowie szkół lubelskich. To właśnie do nich kierowano słowa najważniejszego zobowiązania: to w ich ręce przekazywana jest pamięć o Żołnierzach Wyklętych, to oni będą ją nieść dalej. Ich skupione twarze podczas liturgii były wymownym świadectwem, że misja ta zostaje przyjęta.
Armia Krajowa – symbol niezłomnego oporu
Armia Krajowa powstała 14 lutego 1942 roku na mocy rozkazu Naczelnego Wodza generała Władysława Sikorskiego, kiedy to Związek Walki Zbrojnej przemianowano na AK, tworząc jednolitą strukturę dowodzenia dla całego podziemia zbrojnego na ziemiach polskich. W szczytowym okresie liczyła ponad trzysta tysięcy zaprzysiężonych żołnierzy – kobiet i mężczyzn, którzy za cenę codziennego ryzyka śmierci prowadzili wywiad, sabotaż, akcje dywersyjne oraz opiekowali się prześladowanymi rodakami. Lublin i jego okolice stały się jednym z kluczowych ośrodków działalności konspiracyjnej: to tutaj siatki AK zbierały informacje wywiadowcze przekazywane do Londynu, chroniły więźniów hitlerowskiego obozu koncentracyjnego na Majdanku i organizowały pomoc dla ludności żydowskiej.
Po zakończeniu II wojny światowej los żołnierzy AK okazał się tragiczny. Zamiast powrotu do wolnej ojczyzny, komunistyczna władza narzucona przez Sowietów zgotowała im areszty, tortury i śmierć. Wielu z nich – Żołnierze Wyklęci – kontynuowało walkę w lasach i miastach, odmawiając kapitulacji wobec nowej tyranii. Ich pamięć przez dziesięciolecia była przemilczana lub fałszowana; dziś stanowi fundament tożsamości narodowej i jest oficjalnie czczona każdego roku 1 marca, w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
Liturgia pamięci w kościele garnizonowym
Uroczystą Mszę świętą odprawił ksiądz pułkownik doktor Witold Mach – kapelan wojskowy, którego posługa wpisuje się w najpiękniejszą tradycję kapłanów towarzyszących żołnierzom na drodze służby i ofiary. Liturgię sprawowano w rytmie modlitwy za poległych i zaginionych żołnierzy, których imiona przez długie lata nie mogły wybrzmieć publicznie. W homilii celebrans przypomniał, że wiara i miłość do Ojczyzny nie są sprzeczne – przeciwnie, dla żołnierzy AK stanowiły one jedną, niepodzielną wartość, która dawała siłę w najtrudniejszych chwilach. Przywołał słowa modlitwy odmawianej przez konspiratorów przed każdą niebezpieczną akcją, prosząc Boga o opiekę nad krajem i ochotę do ofiary z samego siebie.
Kościół garnizonowy Niepokalanego Poczęcia NMP w Lublinie jest miejscem wyjątkowo naznaczonym historią wojenną. To przy tej świątyni modlili się kapelani wojskowi towarzyszący polskim oddziałom w kolejnych zrywach niepodległościowych. Tu błogosławiono wyruszających na front, tu odprawiano Msze żałobne za poległych. W murach tej świątyni historia wojska i historii miasta splatają się w jedno, dlatego też organizatorzy uroczystości nie mogli wybrać miejsca bardziej stosownego dla uczczenia rocznicowej liturgii.
Po zakończeniu Mszy świętej delegacje złożyły wieńce przed tablicami upamiętniającymi poległych żołnierzy, a Orkiestra Wojskowa z Lublina odegrała hymn państwowy. Zebrani trwali przez chwilę w ciszy – tej samej ciszy, która przed laty towarzyszyła żołnierzom czekającym na sygnał do działania w mroku konspiracyjnych mieszkań.
Pamięć jako zobowiązanie
Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych połączone z rocznicą powstania AK przypominają, że wolność nie jest dana raz na zawsze. Żołnierze Armii Krajowej nie walczyli dla chwały – walczyli, bo wiedzieli, że milczenie wobec zła jest zgodą na zło. Ich przykład uczy nas, że patriotyzm to nie tylko odświętne ceremonie, lecz codzienna odpowiedzialność za wspólnotę, gotowość do poświęceń i wierność wartościom nawet wówczas, gdy za tę wierność płaci się najwyższą cenę.
Lublin – miasto, które pamięta Majdanek, uliczne łapanki i masowe egzekucje – ma szczególny moralny obowiązek pielęgnowania tej pamięci. Każdy rok, w którym kolejne pokolenia przychodzą do kościoła garnizonowego, by pomodlić się za Żołnierzy Wyklętych, jest dowodem, że tamta ofiara nie poszła na marne. Dopóki pamiętamy, Polska trwa.
✦
Cześć i chwała Bohaterom!
